West-Nijlvirus doodt twee mensen in Vlaanderen, aantal besmettingen loopt op

Twee mensen zijn overleden na een besmetting met het West-Nijlvirus in Vlaanderen, meldt het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid op 15 oktober 2026. Dat agentschap is de dienst van de Vlaamse overheid die toeziet op de volksgezondheid van alle inwoners van Vlaanderen. Beide slachtoffers behoorden tot een groep met een hoog risico op een zware vorm van de ziekte; hun identiteit is niet vrijgegeven. Het virus behoort tot de familie van de flavivirussen, net als de verwekkers van knokkelkoorts en zikakoorts, en wordt in het Nederlands ook westnijlkoorts genoemd.

Het gaat niet om geïsoleerde gevallen. Het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid meldt dat in Vlaanderen in totaal 14 bevestigde besmettingen met het West-Nijlvirus zijn vastgesteld, waarvan twee met fatale afloop. De eerste menselijke gevallen werden al in september 2026 opgespoord, nadat het virus sinds de zomer lokaal circuleerde onder vogels en muggen. Het virus werd in de jaren negentig voor het eerst in Europa vastgesteld. Het duikt sindsdien vaker op, onder meer in Zuid- en Oost-Europa, naarmate de klimaatomstandigheden er gunstiger worden voor de verspreidende mug.

Woordvoerder Anneleen De Sadeleer van het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid noemt de twee sterfgevallen geen verrassing. Het virus circuleerde al maanden lokaal in Vlaanderen. Minister van Welzijn Caroline Gennez kondigt gerichte informatie aan zorgverleners en woonzorgcentra aan over bescherming tegen muggensteken. Die aandacht volgt uit het risicoprofiel: vooral ouderen lopen gevaar op een zware vorm. Zo’n waarschuwing wijst doorgaans op insectenwerende middelen, lange kleding en het weghalen van stilstaand water in de tuin, waar de steekmug het liefst haar eitjes legt.

Een infectie met het West-Nijlvirus verloopt, meldt het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid, in zowat 80 procent van de gevallen zonder klachten en bij de rest meestal mild. Ongeveer 1 procent van de besmette mensen ontwikkelt een zware, neurologische vorm van de ziekte, vooral ouderen en mensen met een verminderde immuniteit. Die zware vorm kan hersen- of hersenvliesontsteking veroorzaken, wat het risico op overlijden sterk verhoogt bij wie al kwetsbaar is.

Het virus wordt overgebracht door steekmuggen van het geslacht Culex, die eerder bloed zogen van besmette vogels. Van mens op mens gaat het virus vrijwel niet over, met uitzondering van zeldzame gevallen zoals bloedtransfusie of orgaandonatie. Vogels vormen zo het natuurlijke reservoir van het virus zelf, terwijl de mug enkel als tussenstation dient. Culex-muggen zijn in Europa wijd verspreid en broeden het liefst in stilstaand water, zoals regentonnen, goten of greppels in tuinen en langs akkers.

Ook buiten België duiken gevallen op. Het RIVM, het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu dat virusuitbraken in Nederland opvolgt, meldt 64 bevestigde besmettingen met het West-Nijlvirus en 10 overlijdens in Nederland, vooral geconcentreerd in de provincies Zuid-Holland en Utrecht. Een vaccin tegen het West-Nijlvirus is voor mensen vandaag nergens beschikbaar; voor paarden bestaat elders al wel een vaccin tegen de ziekte. Het muggenseizoen loopt normaal af tegen eind oktober, waarna het aantal nieuwe besmettingen naar verwachting daalt door de koelere temperaturen.